نقش اجتماعی

تأثیر اسلام در ادیان جهان

کسانی که آگاهی درستی از ادیان ندارند، خیال می کنند که حتما دینهای سابق در دین لاحق اثر می گذارد، در صورتی که به شهادت اسناد معتبر تاریخی، دین مقدس اسلام که خاتم ادیان آسمانی است، در همه آنها مؤثر واقع شده است. دانشمند شهیر مصری، عقاد در کتاب ما یقال عن الاسلام از کتابی به نام تأثیر اسلام در عبادت یهودی که در اصل با لغت عبری نگارش یافته، یاد می کند و آن را تلخیص می نماید که با مدارک معتبر و ادله روشن تأثیر اسلام را در عبادت یهود اثبات و تشریح کرده است. و نیز هر کس اطلاعی از تاریخ نصرانیت دارد، می داند که مخالفت مؤمنین پروتستان با خرافات کلیسای کاتولیک با تأثر از اندیشه های اسلامی بوده است، یا توجیهات مبلغین مسیحی، از اینکه عیسی پسر خدا است و آن را یک تعبیر مجازی وانمود کردن، در سایه انتشار توحید اسلامی است، زیرا هیچ بشر عاقلی بعد از آگاهی از عقیده توحیدی اسلام دیگر زیر بار فرزندی عیسی برای خدا نمی رود و یا مریم را مادر خدا نمی داند. «۱» این است که مسیحیان به تأویل و توجیه می پردازند و الّا چقدر از افراد شریف و عالم حتی مؤمن به مسیحیت نیز به جرم انکار این فرزندی کشته شده اند، تا چه رسد به تکفیر و حبس و زجر و تبعید و غیره.
و از جمله دیاناتی که تحت تأثیر اسلام قرار گرفتند، زردشتیگری است و دیدیم که کریستنسن گفته بود خود زردشتیها کتب منسوب به زردشت را در قرن نهم اصلاح
______________________________
(۱). به طور مثال «سرپرسی سایکس» ضمن بحث از فیروز اشکانی و موضوع ارمنستان مسیحی، شرحی راجع به تجدید نزاع و اختلاف در دنیای مسیحیت، از لحاظ اصول عقاید بیان کرده و توضیح می دهد که دو عقیده متناقض پیدا شده بود.
نسطوریوس که در سال ۴۲۸ میلادی «بطریق» قسطنطنیه بود، می گفت: مریم مادر عیسی بوده است، نه مادر خدا و جنبه خدایی و بشری عیسی از یکدیگر جدا بوده است؛ ولی «سیریل» اسقف اسکندریه، در مجمع سوم کلیسا که در سال ۴۳۱ در ایفسوس منعقد گردید، این عقیده را با دوازده دلیل رد کرد. او با کشیشان موافقش مجمع مخالفان را تا حدی از اعتبار انداخته و آن را به نام مجمع راهزنان معروف ساختند. (تاریخ ایران، ج ۱، ص ۶۰۱)
از این اختلاف به خوبی معلوم می شود که خدایی و پسر خدایی عیسی و مادر خدا بودن مریم، یک تعبیر مجازی و صرفا به منظور تعظیم و تجلیل نبوده است، بلکه یک اعتقاد حقیقی در نظر مسیحیان بوده که منشأ جنگها و نزاعها و کشتارها شده است. سید قطب در کتاب آینده در قلمرو اسلام، ص ۵۷، که به قلم فاضلانه آقای خامنه ای ترجمه شده است، به طور اختصار نشان داده است که دین مسیح از وقتی قسطنطین فاسد فاسق، مسیحی شد (سال ۳۰۵ و به قول آلبرماله سال ۳۱۳) آلوده به شرک و بت پرستی گردید و عقیده تثلیث که از عقاید قدیم هند بود، مسیحیت پاک و نورانی را ملوث و مظلم گردانید و همین عقیده منشأ اختلافات و منازعات بسیار و مفاسد بی شمار گردید.
وحی و نبوت در پرتو قرآن، ص: ۳۶۷
کردند و مطالبی از عقاید و افسانه های آن را حذف نمودند، خوشبختانه چنانکه کریستنسن گفته ما به وسیله مؤلفان خارجی (از بیزانسی و سریانی و ارمنی) می توانیم بفهمیم که چه مطالبی را حذف و چه مواردی را اصلاح کرده اند و بیشتر آنها مربوط به قصص، اساطیر و علم تکوین است «۱» و بالاختصاص بعد از تبلیغ و نشر توحید اسلام، مؤبدان کوشش بسیار به کار برده اند تا از تعداد خدایان زردشتی که یا از مذاهب قدیم و یا از مخلوقات اندیشه های اسلافشان بودند بکاهند، یا آنها را تأویل و توجیه کنند.
هیچ دینی خالی از حقیقتی نیست
رادهاکریشنان رییس جمهور سابق هند که مردی فیلسوف بود، در کتاب مذهب در شرق و غرب، می گوید: «هیچ دینی خالی از حقیقتی نیست.» و این مطلبی بسیار درست است، به خصوص با تأویلات و توجیهاتی که پیروان هر دینی برای مطالب عالیه دین خود می کنند، وقتی عارف مسلمانی، مانند شیخ شبستری می گوید:
مسلمان گر بدانستی که بت چیست یقین کردی که حق در بت پرستی است پیداست که خود پیروان ادیان باطل چه خواهند گفت.
ما قبلا توضیح داده ایم که بعد از آشنا شدن مردم اروپا با زبان سانسکریت و خواندن کتیبه ها و کتب مصر قدیم، معلوم شد ادیان قدیم دارای معارف عالیه ای بوده و مخصوصا موحد بوده اند و نیز میان ادیان قدیم هند و مصر و ایران، مشابهتها و مشترکاتی وجود دارد و به روشنی معلوم نیست که کدام از دیگری اقتباس کرده، یا اینکه همه آنها از یک اصل باستانیتری منشعب شده اند.
با توجه به این حقایق نمی توان گفت که آنچه حقیقتا بر زردشت وحی شده چه بوده و به گفته سایکس معلوم نیست کتاب آسمانی زردشتیان تماما یا قسمتی از آن بر زردشت نازل گردیده است. «۲» سایکس در دنبال این مطلب چنین می افزاید: «گفته اند اوستا بیست و یک کتاب بود که به خط طلا بر دوازده هزار پوست گاو تحریر شده و
______________________________
(۱). باید توجه داشت که زردشتیان به لحاظ اعتقاد به دو آفریننده، ثنوی هستند؛ ولی به لحاظ معبود، چند خدایی می باشند و از جمله پرستش آتش و خورشید را نمی توانند انکار نمود.
(۲). تاریخ ایران، ج ۱، ص ۱۳۸٫
وحی و نبوت در پرتو قرآن، ص: ۳۶۸
بعد از انقراض هخامنشیان آن کتابها از میان رفته است.» و گویا در بوته فراموشی بود تا پادشاه اشکانی در صدد جمع آوری و احیای آن برآمد، ولی آن هم دنباله پیدا نکرد، تا اردشیر ساسانی به استناد رؤیای «ارداویراف» اوستایی نویسانید و این اوستا که مخلوطی از عقاید و افکار و احکام گوناگون مذاهب مختلف بود، در قرن نهم میلادی اصلاح شد، بدیهی است کتابی که دچار چنین سرنوشتی شده، چه اندازه می تواند اعتبار پیدا کند، آن هم از پیغمبری که تاریخ حیاتش را از شش هزار سال تا ۶۴۰ قبل از میلاد دانسته و احتمال داده اند.
با آنکه می دانیم جز قرآن که از نخستین روز نزول، در دسترس عموم مسلمین بوده و آن را غالبا از بر می کرده اند، باقی کتب وحی در انحصار و احتکار روحانیان بوده است. بنابراین می توانسته اند در آنها تصرف کنند و به شهادت تاریخ، این تصرف و تحریف را در همه کرده اند و جمیع خرافات و مطالب باطل و مخالف علم و عقل و مضر به اخلاق با دست بشر وارد کتب وحی شده است، در عین حال نمی توان منکر شد که به نسبت سایر مکاتب و مذاهب قدیم، مطالب عالیه ای هم در تعلیمات این پیامبر پارسی وجود دارد، ولی افسوس که با اباطیل بسیار آمیخته است.
برگرفته از کتاب وحی و نبوت در پرتو قرآن نوشته آقای محمد تقی شریعتی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *