از دیدگاه قرآن

امر به معروف و نهی از منکر در قرآن

مسلمین طبق نص آیه ۱۱۰ سوره آل عمران، موظف به امر به معروف و نهی از منکرند. آنها باید نیکی و نیکوکاری را معمول و رایج سازند و از کارهای ناروا و ناپسند جلوگیری نمایند. مگر طبقه اشراف و زورمندان که به ناحق در جامعه جاهلی عرب بر گردن مردم سوار بودند و حقوق ضعفا را پایمال می کردند و بردگان بیچاره را مانند چهارپایان به کار می کشیدند، دست بردار بودند؟ و در محیطی که سراسر تبعیض است و ستم، بی ناموسی و حق کشی، کفر و فسق، به سادگی ممکن است مساوات، عدل و داد و عفت برقرار گردد؟ مگر به وعظ و تبلیغ، برهان و دلیل تنها، مفاسد را می توان ریشه کن نمود؟ در آیه ۲۵ سوره حدید دیدیم که خداوند می فرماید: ما پیغمبرانمان را با دلیلهای روشن و معجزات فرستادیم و با آنها کتاب و میزان نازل کردیم، در آخر می گوید: آهن را به بشر عنایت نمودیم، زیرا بسط کتاب و فرهنگ و برقراری عدل، نیازمند شمشیر است.
______________________________
(۱). کتاب کم حجم و پر فایده این بانو با دو نام ترجمه شده است: ۱٫ پیشرفت سریع اسلام، ص ۸، ۲٫ دفاع از اسلام.
وحی و نبوت در پرتو قرآن، ص: ۳۲۵
تعداد مقتولین در تمام جنگهای زمان پیغمبر به طوری که اهل تحقیق گفته اند: یک هزار و کسری «۱» بیش نبوده است. انصاف باید داد، آیا آن تحول عظیم و تبدیل جامعه مشرک ستمکار مفسد که همواره با یکدیگر در جنگ بودند، به ملتی موحّد دادگر نیکوکار که همه برادر و برابر باشند، ارزش آن کشتار را نداشت؟ در صورتی که خود آن مردم در چنان مدتی، چند برابر آن تعداد کشتار می کردند، آن هم برای چپاول و غارت و مقاصد پست و هوسهای نفسانی و نیات شیطانی و همین بس که در زبان تازی، لفظ غارت در معنی مطلق جنگ به کار می رود و مسبب جنگهای اسلامی هم خود مشرکان بودند، نه پیغمبر و مسلمانها. باری افرادی که سیزده سال در مکه، همه گونه آزار و شکنجه و تعدی را تحمل کرده، دست تکان ندادند تا در آخر از هر چه داشتند صرف نظر نموده، به مدینه فرار کردند؛ با نزول آیه ۳۹ از سوره حج، اذن قتال یافتند. اینها به جهانیان ثابت کردند که همان طور که در صبر بر آزار و تحمل شداید و گذشت از مال و متاع ممتازند، در پیکار و جنگ آوری و جانبازی نیز نظیر ندارند و از روزی که شمشیر برگرفتند تا رحلت پیغمبر، بیست و هفت غزوه با سرفرماندهی آن بزرگوار و چهل و هفت سریه «۲» داشته اند و فقط در نه غزوه جنگ و کشتار واقع شده است که مجموع مقتولین طرفین، چنانکه گفتیم، یک هزار و کسری بوده است. «۳»
و شگفت اینکه در همه جنگها، پیروزی با مسلمین بوده، با آنکه سپاه دشمن از حیث تجهیزات جنگی و عده نفرات بر آنها برتری کاملی داشته است. تنها در احد با آنکه در آغاز مسلمانها غلبه یافتند، ولی به واسطه تخلف از برخی دستورات پیغمبر در پایان کار برتری با دشمن بود، ولی این آسیب فایده اش کمتر از فتحها نبود، زیرا به مسلمین آموخت که به مسلمانی و فرماندهی پیغمبر و پرچمداری علی، مغرور نشوند؛ اگر از وظیفه سرپیچی کنند، صدمه اش را می بینند. در عین حال به طوری که برخی محققان گفته اند به لحاظ نظامی نباید این آسیب را شکست و مغلوبیت نامید، چون
______________________________
(۱). کتاب عذر تقصیر به پیشگاه محمد و قرآن، پاورقی ص ۲۰۸٫

(۲). سریه بر وزن صبیه، از سری، به معنی شبروی است. یک دسته سپاه که پنهانی حرکت می کنند و غالبا شبها راه می پیمایند.
(۳). آقای ندوی در کتاب ماذا خسر العالم به استناد بزرگترین آمار میان مسلمین، کشته های همه جنگهای زمان پیغمبر را ۱۰۱۸ معیّن کرده است که ۲۵۹ نفر آنها مسلمان و ۷۵۹ نفر کافر بوده اند (ص ۳۰۶ ترجمه فارسی) و در همان صفحه، تعداد کشته های جنگ جهانی اول را هفت میلیون و مجروحین و ناقص شده ها را چهارده میلیون و کشتگان جنگ دوم را پنجاه میلیون می شمارد.
وحی و نبوت در پرتو قرآن، ص: ۳۲۶
مسلمانها تا آخرین ساعت میدان جنگ را ترک نکردند، حتی بعد هم دشمن را تعقیب نمودند و او حاضر برای جنگ مجدد نشد و در حقیقت فرار کرد، و نیز بر کشتگان خود نماز خوانده، با احترام دفنشان کردند، فقط شهدای مسلمین بیشتر بودند یعنی متجاوز از هفتاد تن در برابر بیست و سه نفر از مشرکین، اما در بدر که کفار شکست خوردند، با رسوایی فرار کرده، زنده و مرده شان را گذاشتند و هفتاد نفر از اشراف و محترمین خود را به اسارت دادند.
برگرفته از کتاب وحی و نبوت در پرتو قرآن نوشته آقای محمد تقی شریعتی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *