بعثت و رهبری، حاکمان زمان

نامه ابو بکر در فتح بیت المقدس

ویل دورانت نامه ای «۱» از ابو بکر را می آورد که قاعدتا همان نامه ای است که در فتح بیت المقدس برای سپاه اسلام نوشته است. اینک قسمتی از نامه مذکور: «شما را به ده
______________________________
(۱). تاریخ تمدن، ج ۴، ص ۲۴۳٫
وحی و نبوت در پرتو قرآن، ص: ۳۴۳
چیز سفارش می کنم که از من یاد داشته باشید: خیانت و فریبکاری روا مدارید، مثله نکنید، کودک، پیر فرتوت و زن را نکشید، درخت خرما را نبرید و نسوزانید، درخت میوه را قطع نکنید، گوسفند، گاو و شتر را جز برای خوردن نکشید، چون به مردمی برخوردید که در صومعه ها خلوت گزیده اند، متعرضشان نشوید.»
آقای بلاغی این نامه را با اندک کسر و اختلاف «۱» در فرهنگ قصص القرآن به نام «فرمان خلیفه اول، راجع به فتح بیت المقدس» آورده و پس از آن «پیمان امان عمر در بیت المقدس» را ذکر می کند که اهالی را بر جان و مالشان امان می دهد که بسیار جالب است؛ از دانشمندان غیر مسلمان، هر کس نامه و رفتار مهرآمیز و محبت انگیز خلیفه دوم را با اهالی بیت المقدس نقل کرده، او را ستوده است. حقا و انصافا عمر با رفتاری که درباره ساکنان شهر نام برده کرده، سزاوار ستایش بسیار است.
آیا چشم روزگار امپراطور فاتح و مقتدری به سادگی عمر و به محبت و لطف و انسانیت و آزادمنشی او نسبت به قوم مغلوبی که همکیش او نیستند، دیده است؟ «۲» شما این رفتار را با قتل عامهایی که مسیحیان از مسیحیان به علت اختلافهای اعتقادی کرده اند مقایسه کنید تا اثر عمیق و عجیب تربیت اسلامی را دریابید، اما کشتارهای همگانی مکرر یهود و نصارا از یکدیگر و قتل عامهای فراوان آن دو از سایر ملل، در خور بحثی جداگانه است. این گذشت و مردانگی را نباید به حساب شخص خلیفه گذاشت، بلکه محیطی که اسلام به وجود آورده بود، جز این اقتضا نداشت و به ظن غالب، هر کس جای عمر بود رفتارش همان بود.
برگرفته از کتاب وحی و نبوت در پرتو قرآن نوشته آقای محمد تقی شریعتی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *